de Carbonnieretoren
Deze toren werd op het einde van de dertiende eeuw gebouwd, tegelijk met de omwalling. De vorm van het monument bevestigt de stijl van de imposante versterkte stad. De gebruikte stenen, bultig gekapt, komen uit dezelfde steengroeve en men kan ze zonder twijfel toeschrijven aan Boccanegra.
Met zijn vierkante vorm wijdbeens over de weg geplaatst, staat hij als voorpost en bewaker van de versterkte plaats majestueus en eenzaam tussen de moerassen. De monniken van Psalmodi werden de eerste hoeders van de toren omwille van hun naburigheid. Zij waakten over zijn onderhoud en conservatie. Zij verkregen een tolrecht. Dit recht moet hen goede opbrengsten gegeven hebben wanneer men bedenkt dat de toren gebouwd werd op het einde van een lange weg, rustend op een reeks bruggen, die de enige toegang tot Aigues-Mortes vormde langs de landzijde. Onmogelijk te vermijden door reizigers, vermits de weg midden door het monument passeert, door een poort die voor alle winden wijd open staat.
Waren uitgesloten van het tolrecht : de inwoners van de stad en hun familie, de officieren van de koning, edelen, de clerus en dokters. In 1409 stelt de koning op vraag van de consuls een tolrecht in, zonder enige uitzondering, waarvan de opbrengst diende voor het onderhoud van de wegen.
De gouverneurs namen vervolgens de titel van « kapitein van de Carbonnièretoren ». En om hun inkomen te verhogen eigenden ze zich meermaals het tolrecht toe, om zo de opbrengst van de tolgelden in hun zak te steken. De monniken van Psalmodi protesteerden. Zij wonnen hun zaak. De rechters bevestigden op 14 december 1450 het exclusieve recht van de abdij om de tolgelden te innen.
Later, in 1585, maakte commandant Bon, kapitein van de toren, zich meester van de inkomsten van de Carbonnièretoren. In die onrustige tijden spotten de gouverneurs met alle beschuldigingen en rekenend op de volledige straffeloosheid maakten ze grote winsten. De consuls van de stad dienden echter toch klacht in. De heer van Leques had wel oren naar hun rechtmatige eisen en legde een nieuw tolrecht vast.
Tijdens de godsdienstoorlogen stationneerde men er soldaten om de toren te bewaken, maar het garnizoen was nooit talrijk. Koning Hendrik IV onderhield met zijn eigen geld in Aigues-Mortes 150 man, waarvan 18 soldaten bestemd waren voor Peccais, en drie voor de Carbonnièretoren.
Dit kleine aantal werd onvoldoende om een beleg te doorstaan. Dit verklaart waarom de toren keer op keer werd ingenomen en heroverd door de strijders, naargelang hun aantal.
Hij werd beschoten door kapitein Grille en ridder Daïsse na hun fameuze overwinning van Saint Gilles. De religionnairs die zich meester maakten van de toren, gebruikten hem als uitvalsbasis voor hun plunderingen in de omliggende dorpen. Dit vernemen we uit de plaatselijke archieven.
Wanneer de Carbonnière op 18 maart 1642 weer met kanonschoten aangevallen wordt, wordt hij moedig verdedigd door Mathieu d’Enguerran, die gedood wordt bij het begin van de actie.
Na de periode van de burgeroorlogen werd de toren gedurende lange jaren bevolkt door een klein garnizoen, en de stad leverde « hout, olie, kaarsen… ». Beetje bij beetje werd de toren verlaten.
De markies van Wardes, op weg naar Aigues-Mortes als gouverneur van de stad, samen met de hertog en hertogin van Rohan, zijn zoon en dochter, passeerde onder de beroemde toren rond zeven uur ‘s avonds op 15 november 1682. De consuls, uit eerbied « lieten het gevolg bijlichten met wassen toortsen vanaf de Carbonnièretoren tot aan Aigues-Mortes ».
Nog gedurende veertig jaar passeerde de departementale weg midden door deze eenzame toren. De doorgang werd echter te klein voor de karren en koetsen. Er was ooit sprake om hem af te breken (rond 1870). De oude doorgang verdween en de nieuwe weg liep via twee armen om de toren heen, langs links en langs rechts. De toren werd gerestaureerd in 1859 en werd eigendom van de staat. Hij werd overgedragen aan de stad, vervolgens aan de Genie, later weer aan de stad, aan de minister van Schone Kunsten en uiteindelijk aan de stad Saint Laurent d’Aigouze.






